Alle lessen Module 8: Kliniek Les 2
Slapeloosheid en onrust
Niet inslapen, niet doorslapen of helemaal niet tot rust komen: wat vertelt het moment van de nacht over de Shen?
Na deze les weet je wat bij slecht slapen eerst medisch moet, lees je slapeloosheid op moment, dromen en onrust, ken je de patronen met tong, pols en principe, leg je een voorbeeld van een puntkeuze uit, en weet je hoe acupunctuur zich verhoudt tot sham en tot cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CBT-I).
Uit het hoofd
- Eerst medisch. Snurken met ademstops en slaperig overdag (apneu); somberheid of gedachten aan de dood; minder slaap nodig zonder moe te zijn (manie); onrust, hartkloppingen en afvallen (schildklier); onrustige benen; medicatie, alcohol, cafeïne. ezelsbrug: adem, stemming, manie, schildklier, benen, middelen.
- CBT-I eerst. Chronische insomnie (drie nachten per week of meer, drie maanden, met klachten overdag): cognitieve gedragstherapie is de eerste keus; acupunctuur kan ernaast, niet in plaats van.
- De slaaptrits. Inslapen: Hart-Bloed-leegte (13), bleek en dun. Doorslapen met dromen en nachtzweten: Hart en Nier (14), rodere punt, weinig beslag. Slapeloos en rusteloos: Hart-Vuur (15), rodere punt, geel beslag. ezelsbrug: In, Door, Niet; Bleek, Bloot, Geel.
- Erbij uit het leerboek. Vroeg wakker en schrikachtig: Hart en Galblaas leeg. Heftige dromen, prikkelbaar, bitter: Lever-Vuur. Zwaar, slijm, onrustig: Slijm-Hitte (Wen Dan Tang). Na laat eten: de Maag (Su Wen 34).
- Leeg of vol. Leeg: sluipend, licht slapen, moe overdag, bleek of weinig beslag, zwakke of dunne pols. Vol: heftig, onrustig, dorst of bitter, geel of kleverig beslag, volle snelle of slippery pols.
- Puntkeuze. Shen kalmeren voor iedereen (HT7, Yintang), Yin en Bloed voeden (SP6), plus de patroonpunten: KI3 en KI6 bij 14, BL15 en BL20 bij 13, LR2 bij Lever-Vuur, ST40 bij Slijm.
- Bewijs. Cochrane 2012: te zwak om te steunen of te verwerpen. Nieuwere sham-trials positief (Yin 2017, Yin 2022). CBT-I deed het beter dan acupunctuur, allebei klinisch betekenisvol (Garland 2019).
De rest van deze les is naslag.
Drie oefenvragen uit deze les
Casus. Vrouw van 36 slaapt sinds twee weken maar vier uur per nacht, voelt zich 'geweldig', heeft veel plannen en praat snel. Wat eerst?
- Dezelfde dag naar de huisarts: mogelijk manie
- Eerst een slaapdagboek, over twee weken evalueren
- Hart-Vuur klaren en over een week terugzien
Antwoord: Dezelfde dag naar de huisarts: mogelijk manie. Weinig slaap nodig hebben zonder moe te zijn, met veel plannen en snel praten, is een rode vlag voor (hypo)manie: dezelfde dag. Een week of twee wachten is te lang. Pas daarna een TCM-duiding.
Casus. Man van 58, slaapt slecht, snurkt hard, zijn partner ziet ademstops, hij valt overdag in slaap achter het stuur. Wat eerst?
- Eerst Slijm-Vocht behandelen met ST40 en PC6
- Tien sessies, en zonder verbetering naar de huisarts
- Slaapapneu laten onderzoeken; voorlopig niet rijden
Antwoord: Slaapapneu laten onderzoeken; voorlopig niet rijden. Obstructief slaapapneu gaat voor, en wie overdag wegvalt, rijdt niet zolang dat zo is. Tandafdrukken op de tong hangen samen met apneu (Weiss 2005), maar een patroon of een kuur vervangt geen slaaponderzoek.
Wat is bij chronische insomnie de eerste keus volgens de richtlijnen?
- Acupunctuur, met CBT-I als aanvulling ernaast
- Een slaapmiddel voor de eerste weken
- Cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CBT-I)
Antwoord: Cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CBT-I). CBT-I: twintig RCT's, sneller inslapen (19 minuten), korter wakker (26 minuten), blijvend (Trauer 2015). In Garland 2019 deed CBT-I het beter dan acupunctuur. Acupunctuur kan ernaast, niet in plaats van; slaapmiddelen bouwt de arts af.
De rest van deze les
In de cursus volgen de uitleg in stappen, 15 oefenvragen met casussen, 15 flashcards met gespreide herhaling, de valkuilen en de brug naar de fysiologie met bewijsklassen. Deze les hoort bij module 8: Kliniek.