TCM Campus

Alle lessen   Module 8: Kliniek   Les 3

Module 8   Les 3   Xu Lao

Vermoeidheid en chronische ziekte

Is iemand moe omdat er iets ontbreekt of omdat er iets in de weg zit, en wat moet eerst medisch worden uitgezocht?

Na deze les ken je de rode vlaggen en de medische differentiaal van vermoeidheid, herken je post-exertionele malaise, onderscheid je de vier leegtes van de voltes die moe maken, weet je hoe chronische ziekte in TCM-taal verloopt, leg je een voorbeeld van een puntkeuze uit, en weet je wat het onderzoek naar acupunctuur en kruiden bij vermoeidheid laat zien.

Leegte: wat ontbreekt? Qi-leegte moe, zwakke stem, kortademig bleek, tandafdrukken pols empty patroon 6 en 16 Yang-leegte plus kou, slaperig, koude ledematen bleek, nat, gezwollen deep, weak, slow patroon 7 en 12 Bloed-leegte duizelig, bleek, slecht geheugen bleek en dun choppy of thin patroon 4 en 13 Yin-leegte uitgeput en onrustig, warm 's nachts rood, weinig beslag thin-rapid patroon 11 en 14 Volte: wat zit in de weg? Vocht of Slijm (8, 10) zwaar, beneveld, kleverig beslag; beter na bewegen Lever-Qi-stagnatie (1) moe en onrustig, wisselt met de stemming; wiry Restpathogeen (leerboek) moe sinds een infectie, zwaar, spierpijn; vaak op een leegte Erger na inspanning, beter van rust: leegte. Beter na bewegen: volte. Erger de dag ná inspanning (post-exertionele malaise): eerst medisch.
Leerboek; de nummers zijn de kernpatronen van module 1, les 6 en 7. Tong en pols per kernpatroon zoals daar. Schematisch.

Uit het hoofd

  • Rode vlaggen. Ongewild afvallen, koorts, nachtzweten, opgezette klieren, bloedverlies, kortademig of pijn op de borst, uitval, somberheid of gedachten aan de dood, nieuwe moeheid na je vijftigste. ezelsbrug: gewicht, koorts, klieren, bloed, adem, brein, stemming.
  • Eerst laten meten. Bij onverklaarde moeheid: Hb, ferritine, TSH, glucose, ontstekingswaarde, nier en lever, coeliakie op indicatie; en slaap, stemming en medicatie. Erger de dag ná inspanning: post-exertionele malaise, denk aan ME/CVS of long covid.
  • Leeg of vol. Erger na inspanning, beter van rust: leegte. Beter na bewegen, of wisselend met de stemming: volte (Vocht, Qi-stagnatie).
  • De vier leegtes. Qi zwak en kortademig; Yang daarbij koud; Bloed bleek en duizelig; Yin uitgeput en onrustig, warm 's nachts. ezelsbrug: Qi zwak, Yang koud, Bloed bleek, Yin heet.
  • Chronische ziekte (leerboek). Lange ziekte verbruikt Qi en Yin, bereikt de Nier en gaat de kleine vaten in (Bloedstase). Een restpathogeen houdt de moeheid gaande: versterk niet blind, verdrijf het pathogeen eerst of tegelijk.
  • Puntkeuze. Qi: ST36, CV6, BL20. Yang: moxa op CV4, GV4, BL23. Bloed: SP6, BL17, BL20. Yin: KI3, KI6, SP6. Vocht: SP9, CV12. Moxa niet bij Yin-leegte met Hitte.
  • Bewijs. CVS: acupunctuur beter dan sham met laag vertrouwen (Zhang 2019); Si Jun Zi Tang niet significant in de ITT (Dai 2024). Kankermoeheid: beter dan gewone zorg (Molassiotis 2012), niet dan sham (Deng 2013). IJzer zonder anemie: minder moe (Houston 2018).

De rest van deze les is naslag.

Vermoeidheid en chronische ziekte: Is iemand moe omdat er iets ontbreekt of omdat er iets in de weg zit, en wat moet eerst medisch worden uitgezocht?
Het schema als afbeelding, om te bewaren of te delen

Drie oefenvragen uit deze les

Casus. Man van 58, sinds drie maanden moe, vijf kilo afgevallen zonder dieet, 's nachts bezweet. Tong bleek; pols empty. Wat eerst?
  1. Eerst drie weken behandelen, dan de huisarts
  2. Snel naar de huisarts
  3. Qi versterken met ST36 en CV6, over een maand kijken

Antwoord: Snel naar de huisarts. Ongewild afvallen met nachtzweten zijn rode vlaggen: eerst snel onderzoek naar een maligniteit of chronische infectie. Drie weken of een maand behandelen schuift dat op. Het patroon kan kloppen en de diagnose toch gemist worden.

Welke basisbepalingen horen bij onverklaarde moeheid?
  1. Alleen Hb en TSH; de rest pas na drie maanden
  2. Speekselcortisol, een ontlastingsanalyse en vitamine D
  3. Hb, ferritine, TSH, glucose, ontstekingswaarde, nier en lever

Antwoord: Hb, ferritine, TSH, glucose, ontstekingswaarde, nier en lever. Hb, ferritine, TSH, glucose, een ontstekingswaarde, nier en lever, en coeliakie op indicatie. Bloedarmoede, ijzertekort, schildklier, diabetes en ontsteking geven allemaal een Qi- of Bloed-leegtebeeld, dus die horen er meteen bij. Een normale uitslag maakt de TCM-analyse niet overbodig.

Casus. Vrouw van 34: na een middag tuinieren is ze de volgende dag zo uitgeput dat ze twee dagen op bed ligt; dat gaat al een jaar zo. Hoe heet dat kenmerk, en wat volgt?
  1. Qi-leegte: elke week wat meer beweging opbouwen
  2. Lever-Qi-stagnatie: meer bewegen maakt de Qi los
  3. Post-exertionele malaise: ME/CVS laten uitzoeken

Antwoord: Post-exertionele malaise: ME/CVS laten uitzoeken. Een terugval uren tot een dag na inspanning is het kernkenmerk van ME/CVS: via de huisarts laten uitzoeken. Eerst de diagnose en afspraken over doseren met de arts; geen opbouwschema zonder de arts. Bij Qi-leegte helpt rust en bij Lever-Qi-stagnatie helpt bewegen meteen; hier komt de terugval pas de dag erna.

De rest van deze les

In de cursus volgen de uitleg in stappen, 15 oefenvragen met casussen, 15 flashcards met gespreide herhaling, de valkuilen en de brug naar de fysiologie met bewijsklassen. Deze les hoort bij module 8: Kliniek.

Probeer drie lessen gratisBekijk de cursus